ایران و روزگار پسانفت

امیرحسین خالقی
دکترای سیاستگذاری دانشگاه تهران

زمانی هنری کیسینجر در جملهای ماندگار گفته بود نفت کالای بسیار مهمی است، مهمتر از اینکه اختیارش به دست عربها سپرده شود. چنین نگاهی شاید خلاف ادب سیاسی شمرده شود، ولی در واقعیت هم اوضاع چیزی جز این نبوده است. از زمان کشف طلای سیاه در خاورمیانه تا کنون که به نظر برخی رفتهرفته به پایان دوران نفت نزدیک میشویم، این ماده بدبو در چگونگی رفتار قدرتهای جهانی با کشورهای منطقه و همچنین تحولات سیاسی آنها نقش مهمی داشته است. قضیه آنقدر جدی است که برای توصیف رفتار و پدیدههای مختلف سیاسی و اجتماعی کشورهای نفتخیز در زبان انگلیسی از پیشوند «نفتی» (Petro) بهره میگیرند و اصطلاحاتی مانند «سیاست نفتی» (Petro-Politics)، «دلار نفتی» (Petro-Dollar) و به تازگی «پوپولیسم نفتی» (Petro-Populism) را بهوجود آوردند.